Rechtenslecht

Twijfel je of jij onder de Wkkgz valt? Met een paar heldere vragen en concrete voorbeelden – ook voor grijze gebieden zoals cosmetisch, alternatief of e-health – ontdek je snel of jouw diensten ‘zorg’ zijn en wat je dan minimaal moet regelen (kwaliteitssysteem, klachtenfunctionaris, geschilleninstantie, meldplichten). Val je er niet onder, dan leer je welke regels wél voor jou gelden (Jeugdwet, Wmo, AVG, consumentenrecht) en hoe je je keuze onderbouwt en op tijd herijkt bij groei of nieuwe diensten.

Wat is de WKKGZ en voor wie geldt die

De Wkkgz (Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg) is de basiswet die regelt dat jij als zorgaanbieder verantwoorde, veilige en cliëntgerichte zorg levert én dat klachten snel en eerlijk worden afgehandeld. De wet verplicht je om de kwaliteit van zorg te borgen, incidenten te onderzoeken en ervan te leren, en cliënten toegang te geven tot een klachtenfunctionaris en een erkende geschilleninstantie. De Wkkgz geldt voor iedereen die zorg verleent of laat verlenen: van solistisch werkende zorgverleners (zoals een zzp-verpleegkundige, fysiotherapeut, verloskundige of tandarts) tot praktijken, klinieken, thuiszorgorganisaties en bemiddelaars die zorg organiseren. Het gaat om zorg die onder de Zorgverzekeringswet of de Wet langdurige zorg valt, én om andere handelingen op het gebied van de individuele gezondheidszorg (zoals bedoeld in de Wet BIG).

Daardoor vallen bijvoorbeeld medisch-cosmetische behandelingen door artsen en veel alternatieve behandelingen die als gezondheidszorg gelden ook onder de Wkkgz. Lever je uitsluitend maatschappelijke ondersteuning zoals begeleiding of huishoudelijke hulp vanuit de Wmo, of bied je jeugdhulp onder de Jeugdwet, dan val je meestal niet onder de Wkkgz omdat daar eigen kwaliteitsregels gelden. Twijfel je of jouw dienstverlening ‘zorg’ is of dat je door anderen zorg laat verlenen? Kijk dan naar de aard van de handelingen, je verantwoordelijkheid voor het zorgproces en hoe je het naar cliënten presenteert; dat bepaalt of je onder de Wkkgz valt.

Wat regelt de WKKGZ in het kort

De Wkkgz legt vast dat je verantwoorde en veilige zorg levert én daar aantoonbaar aan werkt. Je moet een kwaliteitssysteem hebben, incidenten registreren, analyseren en open bespreken met de cliënt, en een calamiteit snel melden bij de IGJ. Je regelt een laagdrempelige klachtenprocedure, stelt een onafhankelijke klachtenfunctionaris aan, reageert tijdig op klachten en bent aangesloten bij een erkende geschilleninstantie die ook een schadeclaim kan beoordelen.

Verder controleer je de betrouwbaarheid en bekwaamheid van iedereen die je inzet of inhuurt, bijvoorbeeld via VOG, referentiecheck en BIG-registratie. Je informeert cliënten duidelijk over de zorg, kosten en verwachtingen, leert van meldingen en klachten en werkt mee met toezicht. Zo borg je continu kwaliteit, veiligheid en transparantie in je praktijk of organisatie.

Wanneer ben je zorgaanbieder en wat telt als ‘zorg’

Je bent zorgaanbieder als je zelf zorg verleent of door anderen laat verlenen onder jouw verantwoordelijkheid. Dat geldt voor zzp’ers, praktijken, klinieken en partijen die personeel uitlenen of bemiddelen zolang jij de regie voert. Onder ‘zorg’ valt zorg die onder de Zorgverzekeringswet of Wet langdurige zorg valt, én andere handelingen op het gebied van de individuele gezondheidszorg: onderzoeken, behandelen, adviseren over gezondheid, medicatie voorschrijven, verpleegkundige en paramedische handelingen, ook wanneer je die online aanbiedt.

Medisch-cosmetische behandelingen door artsen tellen meestal mee. Lever je alleen Wmo-ondersteuning of jeugdhulp, dan val je normaal niet onder de Wkkgz. Twijfel je? Kijk of de handeling is gericht op de gezondheid van een individuele cliënt en of jij eindverantwoordelijk bent voor de uitvoering; dan tel je vaak als zorgaanbieder.

[TIP] Tip: Verleen je beroepsmatig zorg aan cliënten? Dan val je onder de Wkkgz.

Checklist: val jij onder de WKKGZ

Wil je snel inschatten of je onder de WKKGZ valt? Doorloop deze korte checklist en bepaal of jij als zorgaanbieder telt.

• Lever je zelf zorg of laat je onder jouw verantwoordelijkheid zorg verlenen aan een individuele cliënt (bijv. onderzoeken, behandelen, adviseren of medicatie voorschrijven, ook online)? Antwoord je ja, dan val je waarschijnlijk onder de WKKGZ.
• Kan jouw dienstverlening vallen onder de Zorgverzekeringswet of Wet langdurige zorg, of gaat het om handelingen van de individuele gezondheidszorg zoals bedoeld in de Wet BIG? Dan tel je doorgaans als zorgaanbieder onder de WKKGZ.
• Organiseer je zorg met ingehuurde professionals en stuur jij kwaliteit, proces en dossiervoering aan? Dan val je vaak onder de WKKGZ. Let op: puur Wmo-ondersteuning, jeugdhulp onder de Jeugdwet, coaching zonder medisch doel of wellness vallen meestal buiten de WKKGZ.

Twijfel je? Leg je afwegingen vast en beoordeel opnieuw bij groei, nieuwe diensten of samenwerkingen. In de volgende secties vind je concrete voorbeelden en vervolgstappen.

Snel beslissen in 5 vragen

Wil je snel duidelijkheid, beantwoord dan vijf kernvragen voor jezelf: verleen je zelf zorg of laat je die onder jouw verantwoordelijkheid uitvoeren? Zijn je handelingen gericht op de gezondheid van een individuele cliënt, zoals onderzoeken, behandelen, adviseren of medicatie voorschrijven? Vallen je diensten onder de Zorgverzekeringswet, de Wet langdurige zorg of onder handelingen in de individuele gezondheidszorg zoals bedoeld in de Wet BIG? Ben jij eindverantwoordelijk voor de kwaliteit, dossiervoering en de keuze van de zorgverlener die je inzet? Presenteer je je naar cliënten als zorgaanbieder en reken je daar een vergoeding voor? Antwoord je op meerdere vragen ‘ja’, dan val je waarschijnlijk onder de Wkkgz.

Is je werk uitsluitend Wmo of Jeugdwet, dan meestal niet; bij grijze gebieden telt het medische karakter en jouw regie.

Voorbeelden: wel, niet en grijze gebieden

Onderstaande vergelijking helpt je snel inschatten of jouw dienst of praktijk onder de Wkkgz valt, met korte toelichting per voorbeeld en wat je minimaal moet regelen.

Kern: lever je individuele gezondheidszorg of Zvw/Wlz-zorg, dan val je onder de Wkkgz; coaching, jeugdhulp (alleen Jeugdwet) en puur cosmetische verzorging niet. Twijfel? Kijk naar het medisch karakter van de handelingen en jouw eindverantwoordelijkheid voor de zorg.

Onder de Wkkgz val je duidelijk als je individuele gezondheidszorg levert, zoals een huisarts, fysiotherapeut, verloskundige, psycholoog, tandarts, diëtist, wijkverpleegkundige of een kliniek die behandelingen uitvoert. Ook als je zorg organiseert met ingehuurde professionals en jij de kwaliteit en het proces aanstuurt, hoor je er meestal bij. Buiten scope vallen activiteiten zonder medisch doel, zoals life coaching, personal training, wellness, massages ter ontspanning en puur huishoudelijke hulp of begeleiding vanuit de Wmo, net als jeugdhulp onder de Jeugdwet met eigen regels.

Grijze gebieden zijn alternatieve therapieën, cosmetische behandelingen, supplementadvies en e-health platforms. Bepalend is of de handeling medisch van aard is, gericht op de gezondheid van een individuele cliënt en of jij eindverantwoordelijkheid draagt voor uitvoering en kwaliteit.

[TIP] Tip: Behandel of begeleid je cliënten? Dan val je onder Wkkgz.

Valt je praktijk onder de WKKGZ? dit moet je minimaal regelen

Valt je praktijk onder de Wkkgz? Zorg dan dat de basis aantoonbaar op orde is. Minimaal regel je het volgende.

• Klachten en geschillen: een laagdrempelige klachtenregeling, een onafhankelijke (interne of externe) klachtenfunctionaris, aansluiting bij een erkende geschilleninstantie en heldere informatie aan cliënten over hoe zij een klacht kunnen indienen.
• Kwaliteit en veiligheid: een werkend kwaliteitssysteem (beleid, protocollen, PDCA), systematisch registreren en analyseren van (bijna-)incidenten met zichtbare verbetermaatregelen, calamiteiten onverwijld melden bij de IGJ, bekwaamheid en deskundigheid borgen, en goede cliënteninformatie (behandeling, alternatieven, risico’s, kosten) met tijdige en accurate dossiervoering.
• Inhuur en samenwerking: vergewisplicht invullen (VOG, referenties, BIG/kwaliteitsregisters), schriftelijke afspraken met ingehuurde/partner-professionals over verantwoordelijkheden, dossiervorming, vervanging/toezicht, klachtenafhandeling en gegevensbescherming, en een procedure om disfunctioneren te signaleren, handelen en zo nodig (ontslag wegens ernstig disfunctioneren) te melden bij de IGJ.

Zo toon je aan dat je aan de Wkkgz voldoet en dat cliënten kunnen rekenen op veilige, goede zorg. Evalueer en actualiseer dit minimaal jaarlijks en bewaar je bewijsstukken.

Klachten en geschillen: regeling, klachtenfunctionaris en geschilleninstantie

Onder de Wkkgz zorg je voor een laagdrempelige klachtenregeling die je duidelijk met je cliënten deelt. Je wijst een onafhankelijke klachtenfunctionaris aan die de cliënt kosteloos ondersteunt, bemiddelt en helpt om de klacht helder te krijgen. Jij registreert en onderzoekt elke klacht, geeft snel een gemotiveerde reactie en legt vast welke verbeteringen je doorvoert. Kom je er samen niet uit, dan kan de cliënt naar een erkende geschilleninstantie; je bent daar verplicht bij aangesloten.

Die instantie doet een bindende uitspraak en kan, waar passend, schadevergoeding toekennen. Leg je werkwijze, rollen en termijnen helder vast, zet de contactgegevens van de klachtenfunctionaris op je website en in je informatie aan cliënten, bewaak privacy volgens de AVG en gebruik de uitkomsten om je zorg aantoonbaar te verbeteren.

Kwaliteit en veiligheid: kwaliteitssysteem, incidenten/calamiteiten en IGJ-meldingen

Onder de Wkkgz werk je met een praktisch kwaliteitssysteem waarmee je risico’s beheerst, processen borgt en continu verbetert. Je legt werkwijzen vast, traint jezelf en je team, toetst bekwaamheid en evalueert regelmatig via audits of intervisie. Elk incident registreer en analyseer je (bijvoorbeeld via VIM), bespreek je open met de cliënt en vertaal je naar concrete verbeteracties. Gaat het om een calamiteit – een onverwachte gebeurtenis met de dood of ernstig schadelijk gevolg – dan meld je die onverwijld en uiterlijk binnen drie werkdagen bij de IGJ, onderzoek je zorgvuldig de oorzaken en rapporteer je de verbetermaatregelen.

Je bewaakt termijnen, privacy en dossiervorming, deelt leerpunten in je team en controleert of afspraken echt werken. Zo laat je zien dat je kwaliteit, veiligheid en transparantie serieus neemt.

Inhuur en samenwerking: VOG, referentiecheck en melden van disfunctioneren

Onder de Wkkgz heb je een vergewisplicht: je checkt vooraf of iedereen die je inzet bekwaam en betrouwbaar is. Vraag altijd een recente VOG op, controleer BIG-registratie of andere relevante registraties, en doe een referentiecheck bij vorige werkgevers of opdrachtgevers. Leg functie, bevoegdheden, toezicht en rapportage vast in contracten en werkzaamheden, en zorg voor een goede onboarding met werkinstructies en dossiervoering.

Signaleer je tekortschietende kwaliteit of onveilig gedrag, dan grijp je direct in met begeleiding, scholing of taakaanpassing. Bij ernstig en structureel disfunctioneren dat leidt tot beëindiging van de samenwerking meld je dit bij de IGJ, zodat herhaling elders wordt voorkomen. Evalueer samenwerking periodiek en documenteer beslissingen, zodat je kunt aantonen dat je zorgvuldig en transparant handelt.

[TIP] Tip: Gebruik de IGJ-keuzehulp om direct te bepalen of WKKGZ geldt.

Val je niet onder de WKKGZ? regels, best practices en volgende stappen

Val je buiten de Wkkgz, dan heb je nog steeds duidelijke regels en verwachtingen. Lever je ondersteuning vanuit de Wmo of jeugdhulp, dan volg je de bijbehorende kwaliteitseisen, inkoopvoorwaarden van de gemeente, toezicht en meldplichten. Werk je buiten het zorgdomein (bijvoorbeeld coaching of wellness), dan val je onder consumentenrecht, contractrecht en de AVG: wees helder over je aanbod, resultaten en kosten, zorg voor goede privacy- en beveiligingsmaatregelen en hanteer een redelijke klachtenprocedure met snelle reactie en transparante afhandeling. Waar je wél met individuele behandeling te maken hebt, kan de WGBO van toepassing zijn, met afspraken over toestemming, dossiervoering en inzage.

Zorg voor passende aansprakelijkheidsverzekering, duidelijke algemene voorwaarden en realistische marketingclaims. Leg in samenwerkingen verantwoordelijkheden, kwalificaties en doorverwijzing vast, en werk met een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling als je in kwetsbare situaties komt. Documenteer waarom je niet onder de Wkkgz valt, verwijs cliënten waar nodig door naar medische zorg en evalueer je positie bij groei, nieuwe diensten, personeel of platformactiviteiten. Zo voldoe je aan de juiste regels, lever je professioneel werk en voorkom je discussies achteraf.

Andere wetgeving die meestal geldt (jeugdwet, WMO, arbowet, consumentenrecht, AVG)

Werk je niet onder de Wkkgz, dan val je vaak onder andere kaders. Bied je jeugdhulp, dan volg je de Jeugdwet met gemeentelijke kwaliteitseisen, contractafspraken en de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Lever je ondersteuning via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning), dan gelden vergelijkbare gemeentelijke eisen, verantwoording en toezicht. Voor je eigen werkplek en die van je team is de Arbowet relevant: je zorgt voor een veilige werkomgeving, een RI&E en passende preventie.

De AVG regelt privacy: je hebt een geldige verwerkingsgrond, sluit verwerkersovereenkomsten, beperkt bewaartermijnen en beveiligt gegevens. Onder het consumentenrecht bied je duidelijke informatie over diensten, prijzen, klachtenafhandeling en herroepingsrecht bij online diensten, en voorkom je misleidende claims. Zo voldoe je aan de basisregels buiten de Wkkgz.

Twijfel onderbouwen: zo leg je je keuze vast

Begin met een korte beslisnotitie waarin je je diensten omschrijft, je doelgroep benoemt en uitlegt of je handelingen gericht zijn op de gezondheid van een individuele cliënt. Leg vast of jij eindverantwoordelijk bent voor de uitvoering en kwaliteit, en of je onder Zvw, Wlz of handelingen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) valt. Voeg bewijs toe: functieprofielen, intakeformulieren, marketingteksten, contracten met ingehuurde professionals en afspraken over doorverwijzen.

Werk met duidelijke ja/nee-criteria en voorbeelden van diensten die wel of niet onder ‘zorg’ vallen. Beschrijf welke klachtenroute je hanteert als je buiten de Wkkgz valt. Laat je afweging intern accorderen, dateer het document, bewaar het in je kwaliteitsmap en herzie het jaarlijks of bij nieuwe diensten, platformactiviteiten, groei of samenwerking.

Wanneer opnieuw beoordelen bij groei, nieuwe diensten of samenwerking

Je checkt je positie opnieuw zodra er iets wezenlijks verandert. Huur je extra professionals in of ga je leiding geven aan het zorgproces, dan kan je rol verschuiven naar zorgaanbieder. Voeg je diensten toe met een medisch doel (onderzoeken, behandelen, adviseren, voorschrijven) of bied je e-health waarbij je diagnose of behandeling uitvoert, dan kom je sneller onder de Wkkgz. Start je met Zvw/Wlz-contracten, koppel je cliënten aan zorgverleners via een platform waar jij de regie voert, of werk je in keten- of onderaannemingsconstructies, dan is herbeoordelen nodig.

Leg elke wijziging vast in je beslisnotitie, doe een korte risico- en verantwoordelijkheidsanalyse, en pas je klachtenroute, kwaliteitssysteem en contracten direct aan. Zo blijf je aantoonbaar op het juiste regelkader aangesloten.

Veelgestelde vragen over val ik onder de wkkgz

Wat is het belangrijkste om te weten over val ik onder de wkkgz?

De Wkkgz geldt voor iedereen die beroepsmatig zorg verleent aan cliënten in Nederland, van zzp’er tot instelling. ‘Zorg’ is breed: diagnostiek, behandeling, verpleging en begeleiding. De wet regelt kwaliteit, veiligheid, klachtenafhandeling en toezicht.

Hoe begin je het beste met val ik onder de wkkgz?

Begin met een snelle 5-vragencheck: lever je zorg, aan wie, met welk risico, onder welke wet, en tegen betaling? Leg twijfel vast met voorbeelden. Val je eronder? Regel klachtenregeling/klachtenfunctionaris/geschilleninstantie, kwaliteitssysteem, incident-/calamiteitenmeldingen en VOG/referentiechecks.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij val ik onder de wkkgz?

Veelgemaakte fouten: ‘coaching’ noemen terwijl feitelijk zorg wordt geleverd; aannemen dat onderaannemers automatisch meeliften; geen schriftelijke onderbouwing bewaren; andere wetgeving (Jeugdwet, Wmo, Arbowet, AVG) vergeten; niet herbeoordelen bij nieuwe diensten, samenwerkingen of groei.